نگاهی به سریال جابربن حیان

......هر سال به سیاق سال های گذشته تلويزیون ایران علاوه بر قلع و قمع کردن فیلم

های خارجی و ایرانی ساخت وپخش جنگ ها و برنامه های اکثرا تقلیدی و الگو

برداری شده از کانال های خارجی وظیفه ی خود میداند که در راستای هدایت عمومی ! در سریال پراکنی هم وارد شده تا از رقبا عقب نماند .....از آغاز انقلاب اسلامی تا کنون انواع و ارقام سریال های جورواجور از تاریخی و حماسی گرفته تا ملودرام و

خانوادگی.....ساخته شده که بعضی از آنها چه از لحاظ هنری و چه از نظر اقبال

عمومی مورد توجه قرار گرفته و ماندگار شده اند که از میان انها میتوان به"هزار دستان"و"کوچک جنگلی"و"روزی روزگاری"و "کیف انگلیسی" اشاره کرد البته این مجموعه ها هم موفقیت خود را بیشتر مدیون ذوق هنروری و عرضه سازندگانش بوده

اند از سیاست های چند سال اخیرسیمای جمهوری اسلامی ایران ساخت سریال ها و

مجموعه های تلوزیونی بر اساس شخصیت های تاریخی مذهبی و ائمه اطهار بوده که

از دوران اقایان هاشمی و لاریجانی به جناب آقای مهندس ضرغامی به ارث رسیده است سریال هایی مثل "امام علی (ع)" "تنها ترین سردار"  "ولایت عشق" "مسافر ری" "روشن تر از خاموشی" و این اواخر "جابر بن حیان" که هدفشان شناساندن

شخصیت های مهم تاریخی و مذهبی و اشنا کردن مردم و بخصوص نسل جدید با این

بزرگان است البته این چند سطر نه یاد ایام است و نه مرور کارنامه ی تلوزیون ایران بلکه مقصود اشاره به مجموعه ای است که در راستای همان معرفی افراد بزرگ تاریخی و مذهبی در اوایل محرم امسال از شبکه ی سوم سیما پخش شد از چند سال پیش که اپیدمی پخش سریال ها و مجموعه های تلوزیونی در حال و هوای ماه رمضان اوج گرفته و تقریبا جای خود را نیز درست یا غلط باز کرده مدتی هم هست که شاهد پخش سریال هایی در حال و هوای ماه محرم هستیم البته نه به گستردگی

ماه رمضان "شب دهم" "روشن تر از خاموشی" و امسال یک سریال تاریخی که از قضا هیچ ربط مستقیمی هم باوقایع محرم و عاشورا ندارد  به نام "جابر بن حیان" پسر حیان توسی حکیم و ریاضی دان و از یاران و شاگردان نزدیک امام صادق (ع) همین القاب کافی است تا نتوانیم به راحتی از کنارنام این مرد بزرگ و بی اعتنا نسبت به سریالی که از روی زندگی او ساخته شده بگذریم چرا که چه بخواهیم چه نخواهیم وی

یکی از شخصیت های مهم علمی مذهبی ایران در زمان خود بوده است اما همین اعتنا و توجه باعث کلی اعصاب خوردکنی می شود اگر شما نیز به موجب بیکاری موضعی و توفیق اجباری مایعات خجالت از خود و تحقیر را به جان خریده و با در دست گرفتن کنترل تلوزیون و از این کانال به ان کانال افتاب بالانس زدن ها بالاخره از روی کنجکاوی و به اعتبار نام "جابر بن حیان" به تماشای این سریال فارسی نشسته باشید در خواهید یافت که چه عرض میکنم برخورد با چنین سریال اشفته ای که از قضا نام شخصیت بزرگی را هم به دوش می کشد و مخاطب شناسی شفافی هم ندارد ادم را شوکه می کند البته در طی این سال ها نسبت به انواع شوک های صدا و سیما یی !عادت کردهایم اما عاملی که ادم را انگشت به دهان میکند سیاست های دو گانه دست اندر کان سیما در برخورد و تصویب فیلم نامه ها و طرح هایی است که گاه ان قدر تنگ نظرانه و یکسویه است که از خان اول هم عبور نمی کنند و گاه برنامه هایی روی انتن میرود که هفت جدمان را متحیر میکند تحیر از ان لحاظ که ان هایی که دایه تعهد نسبت به تمام امور دنیوی و اخروی  و..... دارند و در راستای هدایت عمومی تلاش می کنند چطور می شود که در عمل به آرمان های خود به سکسکه می افتند ان طور که از شواهد و قرائن پیداست این سریال هم جز دسته دوم سیاست گذاری سیماست یعنی "بسازید بره کی به کیه" انتخاب نادرست بازیگران فیلم نامه ی فارسی وار مجموعه اساسی ترین ضربه را به سریال زده است فیلم نامه ای که در جوار کارگردانی باری به هر جهت بازی های کارتونی طراحی صحنه ی کلیشه ای باعث شده که این تنها بیت المال باشد که حرام میشود این طور که پیداست قرار است تا سال ها مجموعه "امام علی (ع)" به عنوان بهترین سریال ها که در زمینه ها ساخته میشوند در صدر باقی بماند و کسی به عنوان کارگردان چنین مجموعه هایی به گرد داود میر باقری نرسد کسی که هم خوب می نویسد خوب کارگردانی می کند و نیز بازیگر ها را درست انتخاب کرده و در حد انتظار از ان ها بازی میگیرد مواردی که در سریال"جابر بن حیان" به هیچ وجه به چشم نمی خورد بنابر این اویزان باقی می ماند البته شاید نتوان بودجه و هزینه که برای ساخت امام علی (ع) به کار رفته بود را با این سریال مقایسه کرد اما ضعف فیلم نامه و کارگردانی را نمی توان  با هیچ بودجه عظیمی جبران کرد بلایی که قبلا هم دامن گیر "تنها ترین سردار " "ولایت عشق" هر دو ساخته های مهدی فخیم زاده بود و این وسط تنها بیت المال بود که تارومال شده

هفت هشت سال پیش اقای "حسن جوهرچی"ان روز ها که در سایه سریال شسته رفته ای به نام "در پناه تو" به کارگردانی حمید لبخنده اسمی برای خود در کرده بود در یک مصاحبه ی مطبوعاتی اعلام کرده بود اگر فیلمی درباره ی زندگی اریون برزن یکی از سرداران ایران که در برابر حمله ی اسکندر مقاومت کرده بود ساخته شود حاضرم نقش اورا بازی کنم بعه از گذشت چندین سال از ان مصاحبه روشن نیست چه عاملی باعث شده که حسن خان جوهرچی از چه رو به این نتیجه رسیده است که میتواند در قالب جابر فرو روند؟ چرا که نه تنها درایفای نقش خود موفق نیستند بلکه فیلم نامه ابکی مجموعه هم باعث شده که فقط کاریکاتوری خنده دار از شخصیت مهم علمی مذهبی روی انتن برود دست اندر کاران سریال اعلام کرده بودند که این مجموعه تنها به مقطعی از زندگی جابر بن حیان خواهد پرداخت که مسئله در ذات خود بد نیست به این معنا که سریال یا فیلم تاریخی ساخته اند فقط ارائه بیو گرافی صرف نیست این که فلانی در کدامین روز ماه یا سال به دنیا امده و چطور شد مرد...... جور دیگری هم میشود به این مسائل پرداخت اما قضیه این است که جور دیگر نگاه کردن این نیست که بنشینیم و از برای خودمان بی مایه تخیل کنیم و به بهانه ی معرفی افراد بزرگ و ارئه ان برای سلیقه ی عمومی "علی بابا و چهل دزد بغداد" به خورد خلق ا... بدهیم چرا که فیلم نامه ضعیف و فیلم فارسی وار این مجموعه نه تنها اعتبار علمی مذهبی جابر را خراب کرده بلکه شخصیت فردی ایشان را نیز زیر سئوال برده است البته غرض دفاع از شخصیت "جابر بن حیان " نیست وی حتما به قدر کافی  وکیل مدافعان خاص خود را دارد که دفاییه و یا شکواییه خود را اعلام دارند حرف سر این است که با این فیلم نامه بی در و پیکر و تخیل بی مایه به جای پسر حیان توسی اریو برزن ابو مسلم و یا رستم هم بود بلایی بهتر از این سرشان نمی امد بر اساس داده های این سریال جابر شخصی بوده متزلزل که مدام از این در به ان در از این خانه به ان خانه و از این شهر به ان شهر گریزان بود و هر از گاهی که موقعیتی ایجاب میکرده در باب علم و مذهب بیاناتی ایراد می فرموده اند و از بد روزگار رقیب عشقی یک راهزن میشود (یا این طور به نظر میرسد که میشود) شاید بگویند که مگر جابر دل نداشته که عاشق شود و یا چه کسی میتواند کتمان کند کهدر ان زمان خلفای عباسی چه بر سر علویان می اوردند فرمایش درست اما فیلم نامه قوام نیافته و تو خالی بازی های سطحی باعث شده تنها چیزی که از ان باقی بماند داستانی است کاراکتر های کارتونی روابط تعریف نشده و یک مربع عشقی اویزان بین حاکم بصره راهزن دختر ثروتمند و جابر بن حیان و در نهایت یک موسیقی پر طمطراق و عذاب اور که نه عربی است نه ایرانی و نه فرنگی انگار که کل سریال را روی ست مونتاژ جاده داده و تایم لاین را با موسیقی ابیاری کرده اند و برای اینکه باسمه ای و بی هویت به نظر نیاید نام جابر بن حیان را از تاریخ بیرون کشیده و بر تارک اثر بخیه کرده اند همه ی این عوامل دست به دست هم می دهندتا اینکه نه شخصیت جابر و نه انگیزه ها و دلایل فرار پی در پی او از دست امرای عباسی باور پذیر به نظر برسد و نه تاریخی که سریال دایه روایت ان را دارد و در نهایت اثری که باقی می ماند یک سریالفارسی است که در کارنامه ی مهندس ضرغامی ثبت می شود ارزوی عاقبت به خیری داریم برای فیلم نامه نویسان و سایر دست اندر کاران این اثر و امثالهم که اگر به ان دنیا اعتقاد داشته باشند باید پاسخ گوی شخصیت تاریخی مثل جابر بن حیان .... باشند تا انها باشند وقتی می نشینند و به مغز مبارکشان فشار می اورند تا در مورد چنین موضوعاتی تخیل کنند بروند علاوه بر مطالعه روی سوژه اصلی خود کمی هم الفبای هنری را که از طریق ان میخواهند عده ای را هدایت کنند را فرا بگیرند محض اطلاع عرض می کنم که اگر منبعی برای مطالعه پیدا نمی کنند توصیه می کنم یک سری به انتشاراتی ها و کتابخانه های دورو بر دانشگاه تهران بزنند انجا مطمئنا چند کتاب مفید درباره ی فیلم نامه نویسی و بازیگری.... پیدا میکنند که به دردشان میخورد